Diversen (3)

Mijn plan om zo nu en dan een aspect van Japan dat je als buitenlander en buitenstaander opvalt te noemen en er commentaar op te geven is in goede bedoelingen blijven steken. Aan het eind van ons drieweekse verblijf in Japan noem ik een paar dingen. De veelheid van wat we zagen kwam in botsing met de weinige tijd die je jezelf toelaat om er nader op in te gaan.

Wij hebben geen openbare vuilnis- en prullenbakken gezien: die zijn er niet. Wij hoorden vertellen dat de schone straten, pleinen, trottoirs samenhangen met die afwezigheid: iedereen weet dat hij altijd zelf voor het opruimen van zijn afval moet zorgen. (We liepen net naar onze pizzeria in Velp en vonden onze trottoirs maar smerig met stukjes papier en peuken.)

- Openbare toiletten zijn verbazend schoon.

- De toiletten in onze hotelkamers waren verbazend ingewikkeld, allemaal. Als je gaat zitten hoor je water in water vallen alsof je al aan het plassen bent; een poosje plas je samen, dan houdt de automaat op. Nogal vervreemdend, ook al omdat je eigen plas niet altijd hoorbaar klatert. Er zijn verder diverse opties; warme bril, water tegen je billen laten spuiten en meer. Ik was niet nieuwsgierig genoeg om die dingen uit te proberen; Els ook niet.

Japanners buigen graag en veel. Ik geloof niet dat daarbij onderdanig doen of zich onderdanig voelen een rol speelt. Het schept dunkt me veeleer een band, het is een ritueel dat een verbondenheid benadrukt. - Toen Els een keer voor een nieuwe simkaart naar een elektronicazaak ging was ze een paar minuten te vroeg; ze zag vlak voordat de winkel openging hoe een man of 16 personeel zich in twee rijen opstelde en daarna tegenover een toelopende chef een buiging maakte; de chef boog terug.  Daarna ging na een minuut of twee de winkel stipt op tijd open. - Zelf buig je trouwens op den duur mee.

Als je ergens gaat eten komt er meteen een glas water op tafel. Als je bij het eten niets te drinken bestelt, reken je dat water niet af.

Fooien bestaan eigenlijk niet, ze worden nergens gegeven. Als je teveel wisselgeld op tafel achterlaat als je een drankje afrekent brengt men je het teveel betaalde na. Er is geen 'laat maar zitten'.

Op veel plekken vind je automaten met allerlei frisdranken, bier, thee (koud). Meestal tussen de een dertig en een zestig yen (een yen is ongeveer een cent, iets meer). Hier is vaak een vat voor lege blikjes of flesjes.

Niet alleen in tempels moet je je schoenen uittrekken. Ook bijvoorbeeld in ons 'eigen' gerestaureerde Decima (Dejima) moesten op verschillende plekken je schoenen uit. En in kastelen; vaak dus, op veel plekken.

In alle hotels waar we gelogeerd hebben was er in de badkamer een flesje met schuimende vloeibare zeep en drie look-alike flessen met: 1) body soap, 2) shampo, 3), conditioner. Je krijgt het idee dat men het fijn vindt dat er orde en overzichtelijkheid in de wereld is.

Op straat roken is op veel plaatsen verboden. In cafés en restaurants is meestal wel een plaats waar rokers hun gang mogen gaan. Wij kozen daar een keer voor omdat er geen tafeltjes vrij waren in de afdeling 'niet roken'. Ouderwetse geur, maar niet blauw van de rook.

Wim

Weer thuis

We kwamen om kwart voor zeven in Hong Kong aan, en wachtten daar tot half twee 's nachts bij gate 66 om in te checken naar Schiphol.

Dat was lang wachten. Eerst in een centrale hal, omdat onze vlucht nog niet op de borden stond en niemand wist naar welke gate we zouden moeten. Met Frans en Sjoerd, het bereisde vriendenpaar, gekletst over reizen, over waarom vrouwen zich later laten 'verbouwen', vooral mooie vrouwen, maar ook wel mannen zoals de eertijds populaire televisiefiguur Henny Huisman, en dat wij dat geen van allen een zinnige actie vonden, over de reis en onze ideale reisleider (die nu er niets meer te leiden viel ook met zijn ziel onder zijn arm liep en die zich even later bij ons voegde = aan ons met moeite veroverde tafeltje kwam zitten), over Japan en Japanse gewoonten, over (van) alles. Nadat we allemaal twee glazen bier of wijn (Els één plus een jus) in een uiterst kalm tempo hadden opgedronken en nageproefd verscheen ook onze vlucht met het gatenummer op de borden en kon het geleuter een einde nemen.

 - Om onze gate te bereiken gingen we door grote en hoge ruimten een aantal gangen door en roltrappen op, om daarna met een bestuurderloos treintje naar de gates genummerd 40-80 gebracht te worden.

- Onze groep had hier een happeningetje gepland om afscheid te nemen van onze reisleider; dit gebeurde staande omdat de ruimte weliswaar groot genoeg was om iets te doen, maar zitplaatsen te weinig had. - Iedereen van de groep had op een daarvoor bedoeld A4tje iets voor of over René geschreven. Eduard hield een goedbedoeld maar wat langdradig toespraakje; ik wijdde een woord aan de rust die René uitstraalde in drukke of potentieel zenuwachtig makende siituaties, en ook anderen maakten nog wat vriendelijke opmerkingen. René vermeldde dat ik de oudste deelnemer uit zijn reisleidersloopbaan was.

- Om half twee konden we aan boord en om half drie hadden we ons diner voor ons, niet onsmakelijk en we hadden best trek. De gekochte extra beenruimte was er nu wel en we begonnen in makkelijke houdingen aan een twaalf uur durende reis. (Omdat we met de zon mee van oost naar west gingen zag je op de klok van die twaalf uur maar zes terug; om half acht landden  we op Schiphol.) We hebben geen van beiden geslapen en waren te moe om concentratie op te kunnen brengen voor een van de vele films die je kon zien.

_ Twee uur voor de landing was er nog een royaal warm ontbijt, op Engelse leest geschoeid, met onder meer warme sausages en ei. Hong Kong is lang Brits geweest, misschien was het daardoor. - De paspoortcontrole was doe-het-zelf-werk geworden; je stopt je paspoort in een machine die dan kan zien of jij degene bent wiens of wier foto in je paspoort staat. Daarna zagen we in de bagagehal de hele groep aan de band met aangevoerde koffers terug en werd er zowaar met afscheidszoenen gestrooid. Onze beide koffers en ook het kartonnen doosje met zakmes en schaartje werden correct afgeleverd.

- Nu de trein nog. Die gaat rechtstreeks van Schiphol naar Arnhem, waarna een overstap naar Velp en een wandeling met bagage naar huis de reis zouden besluiten. We spraken af ons niet te haasten: we waren nu 30 uur in touw en dan kun je makkelijk steken laten vallen, bagage op stations achterlaten en zo. Maar de Heer, of beter, Herman was met ons en stond in de ontvangsthal ons op te wachten. Zijn auto stond 100 meter verderop, en twee verreisde mensen werden geheel onverwacht soepeltjes naar hun woon- en slaapstede gebracht.

Wim

vrijdag 30 september, vertrekdag uit Fukuoka

Eigenlijk hadden we nog de hele ochtend want we vertrokken pas half twee uit het hotel. Jammergenoeg hadden we niet veel energie meer ; ik had bovendien weer een hele slechte nacht en daar word je ook niet fitter van.

Op ons dooie akkertje ontbeten we beneden in het hotel, en pakten de koffers in. Die konden beneden staan en wij liepen naar een shrine in een parkje vlakbij. Een hele mooie rustige, on-toeristische schrijn, waar mensen gewoon even langs gaan voor een momentje stilte, een buiging, een gebed. Zakenlieden die op weg naar hun werk even hun détachékoffer neerleggen, aan de bel trekken, twee buigingen maken, tweemaal in handen klappen, even stilstaan en dan na een korte buiging weer verder gaan. Verder heel stil; vogels, katten, eenden en..rust. Grappig, zo midden in een drukke stad. (170.000 inwoners)

Vandaar liepen we via naar Canal City, wat een gigantisch winkelcentrum is met verschillende verdiepingen. Het was wel gaan regenen.

Al direkt toen we binnenkwamen bedachten we dat we er helemaal geen zin hadden, en gewoon naar het hotel wilden. Hetgeen geschiedde. Meer mensen hadden niet meer de puf gehad om heel aktief te zijn.

Om half twee voor de laatste keer dus achter René aan richting station, nu met de luchthavenmetro. Op het vliegveld ingecheckt, en gemerkt dat we op die eerste vlucht geen "langebenenplaats" hebben.

Ik werd, nee, mijn koffer werd er meteen al uitgepikt, vanwege mijn oude i-pod n.b...de koffer moest open. Toen de jongen die oude verfomfaaide, met plakband aan elkaar hangend ding zag, verontschuldigde hij zich.

Bij de douane ging het ook fout. In mijn tas werd een schaar gespot: ach ja natuurlijk: ik had m'n pleisters bij me! De schaar moest eruit, werd zorgvuldig opgemeten...en te lang bevonden om mee te mogen. Wim had z'n zakmes vergeten in de koffer te doen....hij kon kiezen; wegdoen of misschien apart inchecken...nou, dat was een aanbod! " ach" zei die jongen, dan kan het schaartje ook meteen mee", en liep vervolgens met Wim naar de incheckbalie. Er werd een doosje gepakt, en als het goed is, komt er op Schiphol behalve onze koffers ook nog een doosje op de band uit het vliegtuig...

En allemaal zó aardig en attent, zonder gehaastheid, zonder boosheid.

Beetje vieze maaltijd helaas.

We wachten nu in Hongkong. De rest volgt!

Els

Fukuoka, laatse Japanse stad, Clio Court, laatste hotel

Na een uiterst genoegelijke KARAOKE- avond

naar hotel en bed.

En vanmorgen uit Nagasaki vertrokken. Een deel ging per taxi en een ander deel met de grote bagage in de tram.

Eén trein slechts en een lekker lang stuk ook nog. Hotel Clio Court in Fukuoka is echt het mooiste hotel, althans de mooiste en grootste kamer van al ... - mooi om mee te besluiten dus, en jammer dat we hier maar een enkel nachtje blijven, want we hebben een heuse kast plus een gezellig zitje, waar we dus nu ook uitgebreid op zitten thee te drinken.

De kamers waren nog niet beschikbaar en René bood aan om ons meteen te begeleiden naar de Fukuoka-tower, die hier niet dichtbij is, en aan zee is gelegen. De meesten gaan mee: het is ook zo handig als iemand precies weet waar je heen moet, waar de metroingang is, hoe je het best kunt lopen, en op rustige wijze voorop loopt! 

Bij de toren aangekomen, lopen we daar wat rond: aten een broodje...een enorm winkelcentrum met ook een soort robot- ontwikkelingszaak. Ik had daar wel eens een filmpje van gezien. Om twee uur was er een kleine demonstratie.

Grappig: je kon er een zeehond knuffelen, die dan schattige geluidjes maakte, je kon praten met een grappig manneke, dat antwoord gaf, er was een robothondje, dat een bot ging oprapen en die je commandos kon geven, en allerlei tussenvormen, zoals je eigen beeld voorzien van ruimtepak, of zeeroversmuts, volkomen maf, maar allemaal best grappig. Het moderne Japan.

en:

en verder voorbeelden van allerlei robots, mensen en dieren...

We gingen met de bus terug, veel leuker dan met de metro natuurlijk. We reden langs zee. Half uur ongeveer. In het hotel kamersleutel gehaald en in deze luxe kamer neergestreken voor een paar kopjes thee!

Om 6 uur verzamelden we ons in de lobby om naar de pub te gaan voor een afscheidsborrel. Happy hour, dus cocktails en zo. Was wel gezellig. Het is een aardige groep, dat is echt boffen.

Wij gingen in, bovenin (10e etage) het station, een hapje eten...was wel lekker, zij het wat scherp. In mijn beste Japans bestelde ik er een portie sla bij, dat valt nog niet mee, maar met veel glimlachen en herhalen en lachjes lukte het wonderwel.

Gauw naar huis gelopen. Te moe om nog iets zinngs te doen, dus gauw de koffer in...

Els

Nagasaki, woensdag 28 september

Het regende vanmorgen, dat waren we niet meer gewend; lastig, paraplu vasthouden, kaart vasthouden, foto's maken. Warm was het, net zoals de laatste dagen, ik bedoel 32 graden of met vochtige warmte. We zijn zulke omstandigheden niet gewend, maar kunnen ertegen: alleen een overhemdje aan, korte broek 

We gingen eerst naar het voormalige eilandje Decima (Dedzjima, geschreven Dejima. zeggen ze hier). 

(plaatje)

Het is geen eilandje meer en ligt aan een straat nog geen 500 meter van ons hotel. Het is niet zo lang geleden gerestaureerd en opgeknapt. Dat was heel goed en met historisch besef gedaan. Een enkele van de huisjes had twee verdiepingen. Om daarheen te mogen moest je wel je schoenen uittrekken. - 

De kapiteinskamer daar was mooi en sober ingericht, heel geloofwaardig. Vrijwel alles ademde authenticiteit, en de museumaanpak was modern: veel uitleg, ook in het Engels, zeggen wanneer er replica's gebruik zijn, de bezoeker centraal stellen. Ik vond alles daar goed gedaan en instructief. Als ze het over de Edo-periode hebben zeggen ze erbij wanneer dat was: dat soort dingen.

Er was ook een soort winkel (schoenen uit!) in één van die oude pandjes, war Els Japanse dames zag binnengaan, en waar je kimono's kon kopen...

Tevreden gingen we de regen weer in, we wilden nu naar het Siebold-museum, dat in een buitenwijk ligt. Na wat moeilijkheden met het vinden van de juiste tram, een vreemde overstap (de bestuurder wilde ons geld niet hebben), een maar net voorkomen instap in de verkeerde richting (het is niet altijd makkelijk te zien welke richting je op moet als je niet precies weet waar je bent; en in de regen een kaart bekijken helpt ook niet), kortom na een zwakke regie van ons trammen bereikten we de halte vanwaar we te voet verder moesten naar het museum. Gelukkiig is dat museum op richtingborden ook in het Engels aangegeven. - 

Het museum was niet groot, drie verdiepingen van eigenlijk steeds maar één kamer. - Ook dit is een goed museum met veel informatie en beeldmateriaal; 

veel nieuws zagen we natuurlijk niet, na ons bezoek aan het Sieboldhuis in Leiden, maar de waardering te ervaren van Japan voor deze Japanofiele Europeaan was leuk. We waren wel de enige bezoekers. Het vervelende van dit museum (en van eigenlijk alle andere) is dat je, verhit en dorstig, niets kunt drinken. Na drie kwartier weer heuvelaf. Bij de drankenautomaat op de eerst hoek waar het vlak werd, was bij de uitgebreide keuze ons voorkeurswater niet aanwezig; binnen bleek het er wel te zijn in een gewone koeling in het kleine winkeltje. 

De gekreukelde Japanse eigenares wees op twee krukjes die voor de toonbank stonden en kwam met twee kartonnen bekers aan. Er was geen verdere klandizie en we aten er een paar zoutjes bij, gezellig in het overvolle en piepkleine winkeltje. Door de open deur zagen we Frans langskomen en we hebben hem daar ter plaatse getrakteerd op een beker van ons water, de beker  werd direct aangereikt door de Japanse. Frans moest er ook bij gaan zitten: voor hem bleek er nog een stoeltje te zijn.

 hij nam deze foto van ons...

 Na een korte kout gingen we ons weegs, dankten onze gastvrouw hartelijk en zagen dat het droog geworden was. - Half drie terug in de stad, paar sandwiches gegeten en daarna Els naar een nabije winkelarcade en ik naar het hotel, waar Els al na twintig minuten ook arriveerde: te warm en geen echte winkelzin meer.

Wim

dinsdag 27 september, reis naar Nagasaki

Op de overbekende manier naar de tram, met de tram naar het station, en voor de laatste keer met een shinkansen richting Nagasaki, dat we na nog één overstap op een gewone sneltrein bereikten. Een nieuwe streetcar (klein trammetje) naar het hotel. Het ligt heel centraal, Chinatown om de hoek (heb ik daar behoefte aan? Nee egenlijk)...we konden nog niet in onze kamers helaas, dus meten maar op pad, gelukkig onder leiding van René. Naar het Memorial park van de atoombom, die drie dagen na die op Hiroshima op Nagasaki gegooid werd. 74.000 doden, 75.000 gewonden. Je moet natuurlijk naar zo'n herdenkingsplek gaan. Groot park, niet helemaal zo divers als dat in Hiroshima. Sculpturen vooral, met ook door andere landen, waaronder Nederland, geschonken beelden. Er was één centraal beeld (groot en lelijk), hoog op een heuvel, met verspreid over de heuvel de kleinere monumenten.

Er waren veel schoolklassen, heel gedisciplineerde kinderen, het hoort kennelijk tot de opvoeding dat je daar met je klas heengaat. Eerst verzamelden ze zich daar voor een statige groepsfoto, en dan gaan ze netjes in het gelid staan voor het monument, en zingen een lied, soms tweestemmig, begeleiding kwam uit een luidsprekertje. Eén klas zegde een tekst, met solostemmen, daar moet goed op gestudeerd zijn. Alles wordt op film vastgelegd uiteraard. Vervolgens gaan drie knderen, elk met een slinger van gevouwen kraanvogels, naar voren, ze buigen, en hangen vervolgens de slinger bij de andere slingers, buigen weer en gaan terug in de groep. Opvallend is dat gewoon twee groepen naast elkaar staan te zingen, zich niets aantrekkend van elkaar.

en we zochten even het monument dat Nederland heeft geschonken

Vervolgens gingen we naar het museum, erg mooi ingericht ( entrée deed denken aan Guggenheimmspmuseum in New York)

Overal weer die gevouwen kraanvogels, als slinger, muurversiering, als schilderij gecomponeerd. En tafels met vouwblaadjes waar je naar hartelust kraanvogels kon vouwen. Je komt ze overal tegen.

Binnen weer allerlei vondsten van na de ramp, en gruwelijke foto's en verhalen van slachtoffers. Een klok die later wordt teruggevonden, en die is blijven staan op 5 over 11, spreekt enorm tot de verbeelding..

Ook de hele geschiedenis van hoe het besluit tot bombarderen ( er was een "targetcommitte!) was genomen, wanneer en door wie kon je ook lezen. Eén voorbeeld:

En hoe navrant om te lezen dat het op HET moment bewolkt was, en dat de piloot wachtte tot hij een gat in die bewolking zag en toen daar z'n lading meteen liet vallen....!

Na al deze gruwelen gingen we weer met de tram naar het hotel. Om half zeven hadden we afgesproken met Sjoerd en Frans om samen te gaan eten, aan de haven.

Dat deden we, en we kwamen terecht in wat een Italiaans restaurant leek, maar ze hadden geen pizza. En geen goed Engels menu. Wisten dus ook niet wat we besteld hadden, en dat viel een beetje tegen..was ook vrij weinig. Het heette daar een gezellige buurt te zijn, maar het was gewoon vrij uitgestorven . Van een bruisend leven geen sprake. Het was wel echt een havenfront en dat is op zich weer nieuw..

We zijn een beetje uitgereisd lijkt het wel, en me dunkt slaat de moeheid bij velen toe. Natuurlijk verergerd door de hitte.

En bij mij is nu prominent aanwezig de situatie rond Hans, als een soort bourdontoon onder de melodie van belevenissen hier.

Els